Τετάρτη, 18 Ιανουαρίου 2012

Εγωισμός vs. Αξιοπρέπειας

Δύο λέξεις για τις οποίες συχνά συγχίζουμε την έννοια, νομίζοντας ότι έχουν πανομοιότυπες σημασίες. Εγωισμός και αξιοπρέπεια· αλληλένδετες λέξεις και σημασία. Αλληλένδετες αλλά σίγουρα όχι πανομοιότυπες.

Αλληλένδετες γιατι η μία δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς την άλλη, είναι απλά αδύνατο – ή έστω, επηρεάζουν η μία την άλλη. Ο εγωισμός, ούτως ή άλλως, βρίσκεται στη φύση του ανθρώπου, ο καθένας μας τον κουβαλά μέσα του, μεγάλο ή μικρό, κατά περίσταση και μη. Η αξιοπρέπεια πάλι, κάποιοι θα μπορούσαν να πουν οτι εξαρτάται από τον άνθρωπο· εγώ θα ήθελα να πιστεύω ότι υπάρχει μέσα σε όλους, σαν αξία, απλά κάποτε ίσως να μένει ανεκμετάλλευτη ή να νικάει ο εγωισμός σε κάποιες περιπτώσεις· ή μήπως υπάρχει κι απλά την επικαλύπτει ο εγωισμός; Μπράβο μου πάντως, κατάφερα και συγχίστηκα μονάχος μου από τώρα...
 
Αλληλένδετες και αλληλοεξαρτώμενες λέξεις, έννοιες, ιδεολογίες, ιδανικά... Ναι, ακόμη και ο εγωισμός είναι ιδανικό, κι όχι μόνο η αξιοπρέπεια. Επειδή στην τελική, αυτό που χωρίζει τον εγωισμό και την αξιοπρέπεια, δεν είναι κάτι άλλο παρά μία πολύ λεπτή γραμμή. Το να είναι εγωιστής κάποιος δε σημαίνει οτι δεν έχει αξιοπρέπεια, ούτε το αντίθετο. Υπάρχουν και τα δύο (ή τουλάχιστον, μπορούν να υπάρξουν και τα δύο), μόνο που κάποτε νομίζουμε ότι το ένα ορίζει το άλλο. Ίσως να ισχύει αυτό ως ένα σημείο, αλλά υπάρχουν σίγουρα διαφορές.

Θα μπορούσα να χαρακτηρίσω καλύτερα τη σχέση τους ως σχέση συγκοινωνούντων δοχείων. Το βέλτιστο θα ήτανε να υπάρχουν και τα δύο σε μια ισορροπία, σε ίσες ποσότητες στα δοχεία. Λίγος εγωισμός μαζί με άντε λίγη περισσότερη αξιοπρέπεια, θα ήτανε ο τέλειος συνδυασμός. Έλα όμως που αυτό δύσκολα το επιτυγχάνει κανείς...

Το σκέφτομαι και το ξανασκέφτομαι. Νομίζω εν τέλει ότι η διαχωριστική γραμμή που χωρίζει τον εγωισμό από την αξιοπρέπεια, είναι απλά μια θολή γραμμή και σίγουρα όχι ευθεία – ζιγκ ζαγκ πηγαίνει. Λάθος τα σκέφτομαι; Αλήθεια τώρα, σε ποιές περιπτώσεις συγχίζουμε τις δύο αυτές έννοιες;

Μια περίπτωση που είναι καθαρή στο μυαλό μου είναι όταν “κυνηγάς” αισθήματα· όταν ρίχνεις τον εγωισμό σου, ακούγοντας την καρδιά κι όχι τη λογική. Δεν είναι σ’αυτήν την περίπτωση άλλωστε, όπου κάποιοι σου λένε «Μη χάνεις την αξιοπρέπεια σου, κυνηγώντας αυτό που νιώθεις μ’αυτόν τον τρόπο»; Κάπως έτσι, έστω. Διότι για να κυνηγήσεις τα αισθήματα, επιβάλλονται κάποιες θυσίες και κάποτε οι τρόποι που χρησιμοποιούνται δεν φαίνονται να “τιμάνε” το πρόσωπο που τα νιώθει. Αλλα τι χάνεις στην τελική; Την αξιοπρέπεια σου ή τον εγωισμό σου; Τον εγωισμό πιστεύω, διατηρώντας την αξιοπρέπεια και με το παραπάνω, συγκοινωνούντα δοχεία μια φάση, το είπαμε. Αυτή η θυσία σίγουρα απαιτείται σε τέτοιου είδους καταστάσεις, θυσιάζεται ο εγωισμός στο βωμό της αγάπης (ναι, είμαι ρομαντικός). Διότι μόνο οταν δεν υπάρχει εγωισμός (τουλάχιστον όχι σε μεγάλο βαθμό, γιατι σε μικρό πάντα υπάρχει) μπορεί κανείς να νιώσει πλήρως την αξία της αγάπης και το τι προσφέρει αυτή.

Κι άντε θυσιάστηκε ο εγωισμός. Και μετά; Η αξιοπρέπεια γιατι να μπλεχτεί ευθύς εξαρχής στην κουβέντα αυτή; Πού κόλλαγε; Αφου η αξιοπρέπεια δεν έχει να κάνει τίποτα με τον εγωισμό, τουλάχιστον όσο αφορά τη σημασία της. Αξιοπρεπής είναι αυτός που συμπεριφέρεται σωστά και σαν κύριος (και τα αντίστοιχα σε γένους θηλυκού) προς τους άλλους, σε όλες τις περιστάσεις, με ηθική και ευγένεια θα τολμήσω να πω, κι ένα σωρό άλλα, που ίσως να είναι κι υποκειμενικά και εξαρτώμενα από την κάθε κατάσταση. Γιατι μπλέχτηκε στην προηγούμενη κατάσταση, με τα αισθήματα, και έγινε ένα με τον εγωισμό;

Γιατι να θεωρείται ως χάσιμο της αξιοπρέπειας σου  το να ρίχνεις τον εγωισμό σου (εαν φυσικά δεν πρόκειται για τέτοια περίπτωση, διότι υπάρχουν περιπτώσεις που πάει περίπατο και η αξιοπρέπεια – όλα είναι υποκειμενικά); Προσωπικά, θεωρώ το αντίθετο... Σε ειδικές περιπτώσεις, αυτές της αγάπης, χάνεται και επιβάλλεται να χαθεί ο εγωισμός – η αξιοπρέπεια φαινομενικά συνδέεται με τον εγωισμό, αλλά σ’αυτήν την περίπτωση για μένα δεν έχει καμία, μα καμία σχέση μαζί του. Αυτή, εάν φυσικά προυπήρχε, θα υπάρχει και τώρα.

Ξεκίνησα με την υπόθεση ότι είναι αλληλένδετες έννοιες, ο εγωισμός και η αξιοπρέπεια. Μάλλον έχω φτάσει σε άτοπο... Ή μήπως όχι; Στο τέλος, απλά ίσως να πρόκειται για μια μάχη επιβολής του εγωισμού. Μια μάχη εγωισμού vs. αξιοπρέπειας, όπου εάν χάσει ο εγωισμός, η κοινωνική άποψη είναι ότι δεν υπάρχει αξιοπρέπεια (άτιμη κοινωνία, πάλι μπλέκεσαι μες στα πόδια μας).

Μπράβο μου και πάλι, έχω συγχίσει τον ίδιο τον εαυτό μου... Το σίγουρο είναι ότι κάθε περίπτωση είναι διαφορετική, κι ότι όλα όσα μπορούν να ειπωθούν γι’αυτή τη μάχη, είναι υποκειμενικά και εναπόκεινται στον παρατηρητή της μάχης, ο οποίος είναι ο κάθε άνθρωπος μέσα στον οποίο μαίνεται αυτή η μάχη...

Τα λεφτά μου τα βάζω στο να χάσει ο εγωισμός· αυτό είναι το σημαντικό.

7 σχόλια:

  1. you mentioned few big words, selfishness, dignity, ego, ideology, concept... at the end of the day society screws everything... and the feelings are screwed by the other counter-part (ir-regardless of the society)-- different level of thoughts.

    It's just the matter of how strong one is to keep themselves at lowest selfishness and ego while maintaining the dignity, ideology and the concept to out-perform an action... if you take feelings (love) then everything is fair... but have to respect the other counter part as its a 2way street or a mutual understanding.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. and one key word which should also be looked is self-respect. i won't say much about it but that's not ego, selfishness, dignity...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Θα συμφωνήσω και θα διαφωνήσω.
    Κατανοώ τον συλλογισμό σου... Ρέουν οι σκέψεις σου σαν ποτάμι και καταλήγεις σε υγειή συμπεράσματα στο τέλος. Και ξεκινάς από το πιο μεγάλο λάθος. Οχι, ο εγωισμός δεν έχει καμία σχέση με την αξιοπρέπεια... Στον επίλογο το βρήκες... άτιμη κοινωνία! Αλλά όλοι μας τα έχουμε μπερδέψει και σαν έννοιες στο μυαλό μας αλλά και όταν τα νιώθουμε δεν καταφέρνουμε να τα ξεχωρίσουμε. Και δεν ειναι κακό. Κακό είναι να μην το ψάχνεις και να μην αναρωτιέσαι...
    Τώρα σε θέματα αισθημάτων μπράβο για τον ρομαντισμό σου! Αν ο εγωισμός σου δεν μπλοκάρει αυτές τις σκέψεις να γίνουν πράξη τότε θα χαρίζεις ευτυχία στον ανθρωπο δίπλα σου.

    Ο εγωϊσμός είναι ελάττωμα και ο εγωϊστής είναι πάντα ο χαμένος κι αδικημένος. Η αξιοπρέπια είναι αρετή!
    Το πρώτο φρενάρει τη ζωή και τα όνειρά μας το δεύτερο τα προωθεί!

    να σαι καλα!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Όπως συμφώνησα και διαφώνησα κι εγώ ο ίδιος με τον εαυτό μου... Ξεκίνησα από μια λάθος υπόθεση, πνιγμένος μέσα στις σκέψεις, προσπαθώντας να βγάλω μια άκρη μεταξύ των δύο - εγωισμού και αξιοπρέπειας - πιστεύοντας πως είναι αλληλένδετα, όπως, κακώς, μου έμαθε κι εμένα η άτιμη κοινωνία...

      Η αλήθεια είναι οτι τα έχω ακόμη μπερδεμένα, διότι συνεχίζουν να με "κατηγορούν" λέγοντας πως δεν έχω εγωισμό και πως αυτομάτως χάνω την αξιοπρέπειά μου. Ας είναι όμως... Προτιμάω να υστερώ από εγωισμό παρά από αισθήματα, και να ακούω πάντα την καρδιά. Κι όταν όμως σταματάω να ακούω την καρδιά (ποτέ δεν γίνεται αυτό στην πραγματικότητα, αλλά υπάρχουν καταστάσεις όπου πρέπει επιτέλους να υποχωρήσεις και να αφήσεις αυτό που αγαπάς να τραβήξει το δικό του δρόμο, χωριστά, εφ'όσον το αγαπάς), δεν είναι λόγω εγωισμού αλλα ίσως λόγω μιας βαθύτερης κατανόησης του τι εστί αγάπη στην απλούστερη και συνάμα βαθύτερη έννοια της.

      Διάβασα και τα άρθρα που μου πρότεινες και γυρίζουν οι σκέψεις μέσα στο μυαλό μου... Η υπερηφάνεια μάλλον εμπλέκεται κι αυτή στο όλο σύνολο μαζί με την αξιοπρέπεια και τον εγωισμό, αναβαθμίζοντας τον αρχικό προβληματισμό: Μπας και πρόκειται για Εγωισμό vs. Αξιοπρέπειας vs. Υπερηφάνειας; Αλλά ας μην ξεχνάμε και την άτιμη την κοινωνία, άρα και vs. Κοινωνικών αντιλήψεων, ειδικά στην εποχή που ζούμε όπου η απουσία της εμπιστοσύνης είναι πλέον αισθητή (από τη δική μου, έστω, οπτική γωνία)...

      Κι αυτή η εποχή που ζούμε είναι που μας καταστρέφει... Όλα μαζί, η αποξένωση, ο κοινωνικός αποκλεισμός, η έλλειψη εμπιστοσύνης και επικοινωνίας, κι ένα σωρό άλλα... Διότι, έστω κι αν ο εγωισμός δεν μπαίνει εμπόδιο στο να γίνουν αυτές οι σκέψεις πράξη (προσωπικά, τις κάνω πράξεις), μπορεί κάλλιστα να σκοτώσει τις πράξεις αυτές ο εγωισμός του αλλουνού, όντας επηρεασμένος από την ίδια κοινωνία/εποχή στην οποία ζούμε.

      Και κάτι τελευταίο (ναι, έχω την τάση να πολυλογώ όταν πνίγομαι στις σκέψεις!), όσο αφορά τον ρομαντισμό... Κι αυτός πιστεύω εμπλέκεται μέσα στη μάχη του εγωισμού με την αξιοπρέπεια και την υπερηφάνεια (και την κοινωνία και τις καταστάσεις και το ένα και το άλλο, όλα μπλέκονται), γιατί στην τελική τι σημαίνει το να είναι ο άλλος ρομαντικός; Μήπως δεν πρόκειται για αξιοπρέπεια καθώς και σεβασμό προς το άλλο πρόσωπο; Ναι, και αισθήματα σαφώς και ιδεολογίες κλπ κλπ, αλλά προπάντως ίσως να αφορά την αξιοπρέπεια και τον σεβασμό. Κι αυτά όμως κάποτε δεν είναι αρκετά και το ξέρω από πρώτο χέρι, υποφέροντας απο "υστεροφημία" (ναι, μ'εκτιμούν όταν θυμηθούν τι προσφερόταν και τι βρήκαν αργότερα στη ζωή - μέχρι εδώ θα πω, διότι αν συνεχίσω να γράφω, θα βγάλω τα εσώτερά μου όλα στην φόρα...!)...

      Να'σαι πάντα καλά, ευχαριστώ για το σχόλιό σου, μ'έκανε να μπω σε βαθιές σκέψεις απόψε!

      Διαγραφή
    2. Αυτό το σχόλιο αφαιρέθηκε από τον συντάκτη.

      Διαγραφή
  4. Αυτό το σχόλιο αφαιρέθηκε από τον συντάκτη.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Αυτό το σχόλιο αφαιρέθηκε από τον συντάκτη.

    ΑπάντησηΔιαγραφή